Мавриди истифода қарор додани озмоишгоҳи энергетика, захираҳо ва энергосарфанамоӣ
- Душанбе, Июл 06 2026
Имрӯз, 6 июл бахшида ба ҷашни 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва эълон гардидани соли 2026 ҳамчун «Соли вусъат додани корҳои ободонию созандагӣ ва тақвияту таҳкими худшиносию худогоҳии миллӣ» дар Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экологияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Озмоишгоҳи наву замонавии «Энергетика, захираҳо ва энергосарфанамоӣ» бо иштироки президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ва дигар олимону муҳаққиқон мавриди истифода қарор дода шуд.
Зимни ифтитоҳ иттилоъ дода шуд, ки Озмоишгоҳи «Энергетика, захираҳо ва энергосарфанамоӣ» яке аз воҳидҳои муҳими илмӣ-таҳқиқотии Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экология ба ҳисоб рафта, фаъолияти худро ба омӯзиш, таҳлил ва татбиқи технологияҳои муосири энергетикӣ, баланд бардоштани самаранокии истифодаи захираҳои энергетикӣ ва рушди энергосарфанамоӣ равона менамояд.
Дар шароити имрӯза, ки масъалаҳои таъмини амнияти энергетикӣ, сарфаи неруи барқ, истифодаи оқилонаи захираҳо ва кам кардани талафоти энергия аҳамияти махсус пайдо кардаанд, фаъолияти чунин озмоишгоҳ барои Ҷумҳурии Тоҷикистон дорои арзиши баланди илмӣ ва амалӣ мебошад.
Қайд гардид, ки Озмоишгоҳ бо як қатор таҷҳизоти муосири ченкунӣ, назоратӣ ва таҳлилӣ таъмин гардидааст. Аз ҷумла, таҳлилгарҳои сифати неруи барқ имкон медиҳанд, ки параметрҳои асосии шабакаҳои барқӣ, аз қабили шиддат, ҷараён, басомад, қувваи фаъол ва реактивӣ, коэффитсиенти қувва, инчунин тағйирёбии сарборӣ ва ҳолати устувории шабака таҳлил карда шаванд. Бо истифода аз чунин таҷҳизот, мутахассисон метавонанд сабабҳои талафоти неруи барқ, пастшавии сифати барқ ва номуътадилии кори таҷҳизоти барқиро муайян намоянд.
Зикр шуд, ки дар озмоишгоҳ инчунин камераи гармидиҳӣ истифода мешавад, ки барои ташхиси ҳароратии таҷҳизоти энергетикӣ, ноқилҳо, пайвастгоҳҳо, муҳаррикҳо, трансформаторҳо ва дигар унсурҳои техникӣ пешбинӣ гардидааст. Ин таҷҳизот имкон медиҳад, ки нуқтаҳои аз ҳад зиёд гармшаванда пеш аз ба вуҷуд омадани садама муайян карда шаванд. Истифодаи чунин усул дар пешгирии вайроншавӣ, баланд бардоштани эътимоднокии таҷҳизот ва таъмини бехатарии энергетикӣ нақши муҳим дорад.
Яке аз самтҳои дигари фаъолияти озмоишгоҳ омӯзиши кори генераторҳо ва манбаъҳои мустақили истеҳсоли неруи барқ мебошад. Генератори таҷрибавӣ барои санҷиши реҷаи кори муҳаррик, сарфи сӯзишворӣ, устувории истеҳсоли неруи барқ ва имконияти истифодаи он дар шароити гуногуни сарборӣ истифода мегардад. Ин навъи таҳқиқот барои минтақаҳое, ки ба манбаъҳои эҳтиётии барқ ниёз доранд, аҳамияти амалӣ дорад.
Барои таҳлили таъсири муҳити зист ва партовҳои техникӣ, озмоишгоҳ бо таҳлилгари газ низ таъмин мебошад. Ин дастгоҳ барои муайян намудани таркиби газҳо ва баҳодиҳии сатҳи партовҳо ҳангоми кори муҳаррикҳо, генераторҳо ва дигар таҷҳизоти энергетикӣ истифода мешавад. Натиҷаҳои чунин таҳлилҳо барои арзёбии самаранокии сӯзиш, кам кардани таъсири экологӣ ва таҳияи тавсияҳои илмӣ оид ба истифодаи бехатари таҷҳизоти энергетикӣ муҳим мебошанд.
Дар самти омӯзиши манбаъҳои барқароршавандаи энергия, аз ҷумла энергияи офтобӣ, озмоишгоҳ аз таҷҳизоти махсус барои ченкунии параметрҳои радиатсияи офтобӣ, санҷиши самаранокии панелҳои офтобӣ ва арзёбии шароити кори онҳо истифода мебарад. Ин тадқиқотҳо барои рушди энергетикаи сабз, интихоби дурусти технологияҳои офтобӣ ва баланд бардоштани самаранокии истифодаи онҳо дар шароити иқлимии Тоҷикистон заминаи илмӣ фароҳам меоранд.
Ҳамзамон, таҷҳизоти озмоишӣ барои санҷиши устуворӣ, ҳолати техникӣ, ларзиш, ҳарорат ва дигар нишондиҳандаҳои кори дастгоҳҳои энергетикӣ истифода мешавад. Бо ёрии ин воситаҳо мутахассисони озмоишгоҳ метавонанд ҳолати воқеии таҷҳизотро арзёбӣ намуда, барои истифодаи дуруст, таъмири саривақтӣ ва кам кардани хароҷоти энергетикӣ тавсияҳои асоснок пешниҳод намоянд.
Фаъолияти озмоишгоҳ на танҳо ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ, балки ба татбиқи натиҷаҳои илмӣ дар амалия низ равона гардидааст. Дар ин ҷо имконият мавҷуд аст, ки барои муассисаҳо, корхонаҳо, иншооти иҷтимоӣ ва истеҳсолӣ таҳқиқоти энергетикӣ гузаронида шуда, сатҳи талафоти неру, ҳолати таҷҳизот ва роҳҳои баланд бардоштани самаранокии энергетикӣ муайян карда шаванд.
Бо истифода аз таҷҳизоти муосир ва усулҳои илмии таҳлил, озмоишгоҳи «Энергетика, захираҳо ва энергосарфанамоӣ» метавонад дар самтҳои зерин саҳмгузор бошад: арзёбии сифати неруи барқ, ташхиси техникии таҷҳизоти энергетикӣ, омӯзиши манбаъҳои барқароршавандаи энергия, таҳлили самаранокии генераторҳо, кам кардани талафоти неру, баланд бардоштани энергосарфанамоӣ ва таҳияи тавсияҳои илмӣ барои рушди устувори соҳаи энергетика.
Дар маҷмӯъ, ин озмоишгоҳ ҳамчун пойгоҳи илмӣ ва амалии муосир метавонад барои рушди энергетикаи миллӣ, истифодаи самараноки захираҳо, ҷорӣ намудани технологияҳои нав ва таҳкими амнияти энергетикии Ҷумҳурии Тоҷикистон хизмат намояд. Бо чунин имкониятҳо, озмоишгоҳи мазкур дар пешбурди илми энергетика ва татбиқи қарорҳои инноватсионӣ мавқеи арзанда дорад.
Маркази матбуоти АМИТ